کلینیک مغز و اعصاب دکتر ذاکری

وبسایت نورولوژی دکتر حسنعلی ذاکری متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات

خدمات پزشک

تشخیص و درمان بیماری های مغز و اعصاب

تشخیص و درمان بیماری های ستون فقرات

نوار عصب – نوار عصب چشم – نوار عضله و …

آدرس ما

ولیعصر-میدان توانیر(شهید عباسپور)-ساختمان طلا-طبقه ۴-واحد ۳۹

 

,

آدنوم هیپوفیز

  • توسط دکتر ذاکری
  • 6 مهر 1399
  • 410 بازدید

آدنوم هیپوفیز شایعترین توده در ناحیه سلا و پاراسلار می باشد که بصورت یک توده بافت اصلی هیپوفیز بروز می کند. آدنوم هیپوفیز سرطان نبوده و تومور خوش خیم محسوب می گردد و بر اساس اندازه و اینکه آیا باعث افزایش ترشح یک یا چند تا از هورمون های هیپوفیز شده است یا خیر(یعنی غیر ترشحی است) به چندین دسته تقسیم می شوند.
آدنوم های هیپوفیز بر اساس اندازه به دو دسته کلی میکرو(کمتر از ۱۰ میلی متر) و ماکرو(بیشتر از ۱۰ میلی متر) بر اساس اندازه گیری در مقاطع هیپوفیز در MRI تقسیم بندی می شوند. همچنین آدنوم های هیپوفیز بر اساس اینکه آیا از سلولهای مترشحه نوع خاصی از هورمون های هیپوفیز منشا گرفته اند یا خیر نیز به دو دسته مترشحه(فانکشنال) و یا غیر مترشحه(نان فانکشنال)تقسیم بندی می شوند. و خود این دسته مترشحه(functional) به انواع زیر تقسیم بندی می شوند:
۱. پرولاکتینوما(باعث افزایش ترشح بسیار زیاد معمولا بیشتر از ۱۰ برابر حد نرمال پرولاکتین می شوند و علائمی نظیر افزایش سایز پستان و ترشح مایع شیر مانند در پستان ها و نامنظمی قاعدگی می شوند)
۲. آکرومگالی ( باعث ترشح بیش از حد هورمون رشد می شوند و با علائمی نظیر افزایش غیر عادی سایز بینی و انگشتان دست و پا می شوند)
۳. کوشینگ( باعث ترشح بیش از حد هورمون کورتیزول شده و علائمی نظیرچاقی غیر متعارف صورت، افزایش فشار خون در یک فرد جوان و همچنین گاها بروز ترک های بنفش رنگ ( استریا) در سطح پوست می شوند)
۴. نوع ترکیبی(mixed) که باعث افزایش بیش از یک نوع هورمون هیپوفیزی می شوند مثل افزایش همزمان هورمون پرولاکتین و هورمون رشد.
هر چند اینها علائم شایع آدنوم های هیپوفیز هستند ولی گاها باعث اختلالات دیگری نظیر تاری دید و حتی تشنج می شوند که این موارد همیشه در آدنوم های بزرگتر از یک سانتی متر(ماکرو آدنوم ها) بروز می کنند.


چه موقع باید به آدنوم هیپوفیز شک کنیم؟
مواقعی که هر کدام از این علائم در یک فرد بروز می کند.

و در چنین مواردی با مراجعه به پزشک متخصص و پس از اخذ شرح حال دقیق و معاینه در صورت نیاز بررسی های لازم از جمله چک آزمایش های هورمونی و انجام MRI مغز و همچنین MRI مخصوص از ناحیه هیپوفیز (pituitary dynamic MRI) و در صورت وجود تاری دید درخواست پریمتری(اندازه گیری میدان بینایی) بطور مفصل به بررسی هیپوفیز و اطراف ان پرداخته می شود.
درمان آدنوم هیپوفیز بر اساس سایز و اینکه از نوع مترشحه هستند یا خیر متفاوت است. بطور مثال اگر آدنوم از نوع میکرو پرولاکتینوما باشد یعنی اندازه آن کمتر از یک سانتی متر باشد و باعث افزایش بسیار زیاد هورمون پرولاکتین شده معمولا به جراحی نیاز نبوده و با درمان دارویی مشکل برطرف می گردد ولی تمام آدنوم های مترشحه از نوع آکرومگالی و کوشینگ چه از نوع میکرو باشند چه از نوع ماکرو حتماً نیازمند دخالت جراحی هستند. درمان آدنوم های بزرگتر از یک سانتی متر که باعث اختلال بینایی شده اند قطعا جراحی است.
ادنوم های ماکرو(بزرگتر از یک سانتی متر) که از نوع پرولاکتینوم هستند ولی باعث اسیب بینایی نشده اند را میتوان با درمان دارویی پیگیری کرد و در صورت مقاومت به درمان دارویی(medically refractory prolactinoma) تحت عمل جراحی قرار می گیرند.
خوشبختانه در سالهای اخیر درمان جراحی به روش آندوسکوپی از طریق بینی (transnasal transsphenoidal endoscopic surgery) بدون اینکه جمجه فرد بیمار باز شود و با عوارض بسیار کمتر از جراحی از طریق باز کردن جمجمه و مغز بدست جراحان اعصاب چیره دستی چون جناب آقای دکتر گیو شریفی در حال انجام است و پیش آگهی این روش جراحی بسیار خوب بوده و بیمار بلافاصله به زندگی طبیعی خود برمی گردد.
نکته ایی که بنظرم بسیار مهم است بخصوص برای همکاران عزیز اینست که موقعی بایذ برای بیمار تشخیص پرولاکتینوما گذاشت که مقدار پرولاکتین ناشتای خون بیمار بیشر از ۸-۱۰ برابر نرمال باشد. متاسفانه بسیار مشاهده می شود که افراد زیادی با پرولاکتین کمی بالاتر از حد نرمال ماه ها و یا سال ها تحت درمان دارویی با قرص کابرگولین(dostinex) هستند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *